ภารกิจยอมคนจนเสียตัวตน ในโลกของความสัมพันธ์
เคยสงสัยไหม เวลาโดนเพื่อนร่วมงานไหว้วาน ปากมันลั่น ให้รับคำทันที ทั้งที่ในใจอยากจะปฏิเสธ พอวางสายหรือแยกตัวออกมา ความรู้สึกผิด ก็ลอยขึ้นมาจุกที่หน้าอก นี่ไม่ใช่แค่ความสุภาพ แต่นักจิตวิทยาเรียกมันว่า "การตอบสนองแบบประจบประแจง" (Fawning) ซึ่งมันฝังรากอยู่ใน สัญชาตญาณ ของเรา แบบที่เราไม่เคยรู้ตัว
รู้จัก 4F เมื่อสู้ไม่ได้หนีไม่พ้น
ในวิชาชีววิทยาบอกเราว่า เมื่อมนุษย์เจอภัยคุกคาม เราจะมี 3 ทางเลือก คือ สู้ (Fight), หนี (Flight), หรือหยุดนิ่ง (Freeze) แต่นักบำบัดค้นพบอีกมุมหนึ่ง นั่นคือการ ประจบประแจง (Fawn) ที่บัญญัติโดย พีท วอล์กเกอร์
ลักษณะเด่นของอาการนี้คือ:- พยายามทำให้ตัวเองมีประโยชน์ ทั้งที่ไม่ได้ถูกขอ
- ไม่มีพื้นที่ส่วนตัว เพื่อรักษาบรรยากาศให้สงบ
- ไม่กล้าแสดงความเห็นต่าง เพราะกลัวโดนเกลียด
- ระแวงความรู้สึกคนอื่น ตลอดเวลา
รากเหง้าจากวัยเด็ก ในบ้านที่ตึงเครียด
พฤติกรรมนี้ไม่ได้ติดตัวมาแต่เกิด แต่มันถูกหล่อหลอมจากอดีต ลองนึกภาพเด็กที่โตมา ในครอบครัวที่อารมณ์แปรปรวน เด็กคนนั้นจะเรียนรู้อย่างรวดเร็วว่าทางที่ รอดพ้นความวุ่นวาย คือการ "อย่าสร้างปัญหา" จิตวิทยาสังคม ต้องไม่ทำให้ใครกังวล จนสุดท้าย สิทธิในการพูดว่าไม่หายไป และเมื่อเวลาผ่านไป กลไกนี้ก็ทำงานเองโดยไม่รู้ตัว
เหตุผลทางวิทยาศาสตร์ ที่ทำให้เราปฏิเสธคนไม่เป็น
งานวิจัยทางจิตวิทยา ระบุชัดเจนว่า ร่างกายของเราตอบสนองด้วยเคมีบางอย่าง ที่ชื่อว่า ออกซิโทซิน (Oxytocin) หรือฮอร์โมนแห่งความผูกพัน ในสภาวะกดดัน เราจะเลือกสร้างพันธมิตร แทนที่จะปฏิเสธ นี่คือกลยุทธ์การเอาตัวรอดที่เนียนกริบ แต่ผลข้างเคียงคือเราจะ สูญเสียความสามารถในการตั้งขอบเขต
วิธีสร้างขอบเขตใหม่ เพื่อชีวิตที่สมดุล
การตระหนักถึงอาการฟอว์นนิง คือกุญแจสู่ความเป็นอิสระ เราต้องฝึกการตั้งขอบเขต ความสุภาพไม่ได้กำหนดว่า เราต้องลบตัวตนทิ้ง ค่อยๆ ฝึกปฏิเสธในเรื่องที่ไม่อยากทำ แล้วคุณจะพบว่า มิตรภาพที่ยั่งยืน มาจากการเคารพซึ่งกันและกัน อย่างแท้จริง